डा. युजल मान सिंह, MD (मनोचिकित्सा) द्वारा समीक्षा गरिएको · अद्यावधिक: २० सेप्टेम्बर २०२६
ADHD (अटेन्सन डेफिसिट हाइपरएक्टिभिटी डिसअर्डर) भनेको ध्यान, चञ्चलता र आत्म-नियन्त्रणमा हुने जीवनभरको फरकपन हो, जुन बाल्यकालमै सुरु हुन्छ। धेरै वयस्कको सानोमा कहिल्यै निदान भएको हुँदैन। राम्रो जाँचपछि औषधि, सीप र सहयोगले धेरैजसोलाई ध्यान दिन र आफूलाई नियन्त्रणमा राख्न सजिलो हुन्छ।
अपोइन्टमेन्ट लिनुहोस् WhatsApp मा बुक गर्नुहोस्
किशोर र वयस्कमा देखिने लक्षण
- छिट्टै ध्यान भड्किने, सानातिना कुरा छुट्ने, लापरवाह गल्ती
- धेरै काम सुरु गर्ने तर थोरै सक्ने, अन्तिम घडीसम्म टार्ने
- साँचो, फोन वा कागजात बारम्बार हराउने
- छटपटी, अरूको कुरा काट्ने, नसोची काम गर्ने
- समय, म्याद र पैसा सम्हाल्न गाह्रो
ADHD भएका धेरैलाई चिन्ता, उदासी, निद्रा वा लागूपदार्थको समस्या पनि हुन्छ, त्यसको पनि ख्याल गर्नुपर्छ।
ADHD को जाँच कसरी हुन्छ
ADHD का लागि एउटै रगत जाँच वा स्क्यान हुँदैन। जाँचमा तपाईंको बाल्यकाल र अहिलेको जीवनबारे विस्तृत कुराकानी, रेटिङ स्केल, र सम्भव भए अभिभावक, जीवनसाथी वा पुराना स्कुल रिपोर्टबाट जानकारी लिइन्छ। डिप्रेसन, चिन्ता, थाइराइड वा निद्राको समस्या जस्ता अन्य कारण पहिले हेरिन्छ।
ADHD को उपचार कसरी हुन्छ
Lancet Psychiatry मा प्रकाशित १३३ अध्ययनको विश्लेषणले ADHD का औषधिले बालबालिका, किशोर र वयस्क सबैमा मुख्य लक्षण घटाउँछन् भनेको छ [1]। नेपालमा कुन औषधि पाइन्छ भन्ने फरक पर्न सक्छ, र रोजाइ तपाईंसँग छलफल गरेर गरिन्छ।
- कम मात्राबाट सुरु गरेर नियमित हेरिने औषधि
- व्यावहारिक सीप: प्लानर, रिमाइन्डर, काम सानो-सानो भागमा बाँड्ने
- टार्ने बानी, कम आत्मविश्वास र चिन्ताका लागि CBT
- परिवार र जीवनसाथीलाई सहयोग
काठमाडौंमा वा अनलाइन डा. युजलसँग भेट
डा. युजल मान सिंह कुलेश्वर, काठमाडौंस्थित माइन्ड म्याटर्स नेपालमा मनोचिकित्सक हुनुहुन्छ। नेपाल वा विदेश जहाँबाट पनि आमने-सामने वा भिडियो कलमार्फत भेट्न सकिन्छ। कुराकानी नेपाली, अंग्रेजी वा हिन्दीमा हुन्छ। रिफरल चाहिँदैन।
हरेक सेसन अघि र पछि BMS मुड सर्भे फारम भर्नु अनिवार्य छ, जसले गर्दा सुधार भइरहेको छ कि छैन हामी दुवैले देख्न सक्छौं।
अपोइन्टमेन्ट लिनुहोस् WhatsApp मा बुक गर्नुहोस्
धेरै सोधिने प्रश्नहरू
वयस्कलाई पनि ADHD हुन्छ?
हुन्छ। ADHD बाल्यकालमै सुरु हुन्छ, तर धेरैको निदान वयस्क भएपछि मात्र हुन्छ, प्रायः काम वा पढाइको दबाब बढ्दा।
बच्चाको ADHD हेर्नुहुन्छ?
डा. युजलले १३ वर्ष माथिका किशोर र वयस्क हेर्नुहुन्छ। साना बच्चाका लागि बाल मनोचिकित्सक वा बालरोग विशेषज्ञ पहिलो रोजाइ हो।
ADHD को जाँच अनलाइन हुन्छ?
धेरैजसो भाग भिडियो कलमा हुन्छ। औषधि सुरु गर्नुअघि कसैलाई आमने-सामने भेट वा स्थानीय जाँच चाहिन सक्छ।
संकटमा हुनुहुन्छ? यो क्लिनिकले आपतकालीन सेवा दिँदैन। आफूलाई वा अरूलाई हानि गर्ने विचार आएमा नजिकको अस्पतालको इमर्जेन्सीमा जानुहोस् वा ११६६ (आत्महत्या रोकथाम हेल्पलाइन) मा फोन गर्नुहोस्। विदेशमा हुनुहुन्छ भने त्यहाँको आपतकालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस्।
यस पृष्ठको आधार अनुसन्धान
- Cortese S, et al. Comparative efficacy and tolerability of medications for attention-deficit hyperactivity disorder in children, adolescents, and adults: a systematic review and network meta-analysis. Lancet Psychiatry 2018;5(9):727-738. doi:10.1016/S2215-0366(18)30269-4