डा. युजल मान सिंह, MD (मनोचिकित्सा) द्वारा समीक्षा गरिएको · अद्यावधिक: २० सेप्टेम्बर २०२६
अनिद्रा भनेको निदाउन गाह्रो हुने, रातमा बारम्बार ब्युँझने वा धेरै चाँडै उठ्ने समस्या हो, जुन हप्तामा कम्तीमा तीन रात, तीन महिनासम्म रहन्छ र दिउँसो थकाइ लाग्छ। लामो समयका लागि सबैभन्दा राम्रो उपचार निद्राका लागि CBT (CBT-I) हो, निद्राको चक्की मात्र होइन।
अपोइन्टमेन्ट लिनुहोस् WhatsApp मा बुक गर्नुहोस्
निद्रा किन बिग्रन्छ
तनाव, चिन्ता, डिप्रेसन, सिफ्टको काम, राति मोबाइल चलाउने, रक्सी, बेलुका चिया वा कफी, दुखाइ र केही औषधिले निद्रा बिगार्छन्। विदेशमा बस्ने नेपालीका लागि लामो सिफ्ट, साझा कोठा र फरक समयले पनि ठूलो भूमिका खेल्छन्।
अनिद्राको उपचार कसरी हुन्छ
Sleep Medicine Reviews मा प्रकाशित ८७ वटा अध्ययनको विश्लेषणले CBT-I ले अनिद्राको गम्भीरता, निद्राको गुणस्तर र रातमा जागा रहने समय सुधार्छ, र कम्तीमा चार सेसनको आमने-सामने उपचार आफैं गर्ने तरिकाभन्दा बढी प्रभावकारी हुन्छ भनेको छ [1]।
- हरेक दिन एउटै समयमा उठ्ने
- ओछ्यान निदाउनका लागि मात्र प्रयोग गर्ने
- सुत्नुअघि दौडिरहेको मनलाई शान्त पार्ने
- पछाडि रहेको डिप्रेसन वा चिन्ताको उपचार
- आवश्यक परेमा मात्र छोटो समय औषधि
कहिले मनोचिकित्सकलाई भेट्ने
केही हप्ताभन्दा बढी निद्रा बिग्रिएको छ, काम वा मुडमा असर परेको छ, वा निदाउन चक्की वा रक्सीमा भर पर्नुभएको छ भने भेट्नुहोस्।
काठमाडौंमा वा अनलाइन डा. युजलसँग भेट
डा. युजल मान सिंह कुलेश्वर, काठमाडौंस्थित माइन्ड म्याटर्स नेपालमा मनोचिकित्सक हुनुहुन्छ। नेपाल वा विदेश जहाँबाट पनि आमने-सामने वा भिडियो कलमार्फत भेट्न सकिन्छ। कुराकानी नेपाली, अंग्रेजी वा हिन्दीमा हुन्छ। रिफरल चाहिँदैन।
हरेक सेसन अघि र पछि BMS मुड सर्भे फारम भर्नु अनिवार्य छ, जसले गर्दा सुधार भइरहेको छ कि छैन हामी दुवैले देख्न सक्छौं।
अपोइन्टमेन्ट लिनुहोस् WhatsApp मा बुक गर्नुहोस्
धेरै सोधिने प्रश्नहरू
निद्राको चक्की सुरक्षित हुन्छ?
केही छोटो समयका लागि उपयोगी हुन्छन्। धेरैले बानी पार्छन् वा भोलिपल्ट लट्ठ बनाउँछन्। मनोचिकित्सकले सुरक्षित प्रयोग गर्न वा छोड्न मद्दत गर्नुहुन्छ।
अनिद्राको उपचार अनलाइन हुन्छ?
हुन्छ। दैनिक निद्रा डायरीसहित CBT-I भिडियो कलमा राम्रोसँग हुन्छ।
अनिद्रा डिप्रेसनको लक्षण हो?
हुन सक्छ। डिप्रेसन र चिन्तामा निद्रा बिग्रनु सामान्य हो, र दुवैको सँगै उपचार गर्दा राम्रो नतिजा आउँछ।
संकटमा हुनुहुन्छ? यो क्लिनिकले आपतकालीन सेवा दिँदैन। आफूलाई वा अरूलाई हानि गर्ने विचार आएमा नजिकको अस्पतालको इमर्जेन्सीमा जानुहोस् वा ११६६ (आत्महत्या रोकथाम हेल्पलाइन) मा फोन गर्नुहोस्। विदेशमा हुनुहुन्छ भने त्यहाँको आपतकालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस्।
यस पृष्ठको आधार अनुसन्धान
- van Straten A, et al. Cognitive and behavioral therapies in the treatment of insomnia: a meta-analysis. Sleep Medicine Reviews 2018;38:3-16. doi:10.1016/j.smrv.2017.02.001