डा. युजल मान सिंह, MD (मनोचिकित्सा) द्वारा समीक्षा गरिएको · अद्यावधिक: २० सेप्टेम्बर २०२६
OCD (अब्सेसिभ कम्पल्सिभ डिसअर्डर) उपचार गर्न सकिने समस्या हो। नचाहेका विचार बारम्बार आइरहन्छन् र ती विचारबाट बच्न कुनै काम दोहोर्याइरहनुपर्ने जस्तो लाग्छ, जस्तै धेरैपटक हात धुने, ढोका वा ग्यास जाँच्ने, वा एउटै तरिकाले पूजा गर्ने। थेरापी र आवश्यक परे औषधिले धेरैजसो मानिसलाई धेरै राम्रो हुन्छ।
अपोइन्टमेन्ट लिनुहोस् WhatsApp मा बुक गर्नुहोस्
OCD कस्तो देखिन्छ
- फोहोर वा किटाणुको डर, लामो समय नुहाउने वा हात धुने
- ताल्चा, ग्यास वा स्विच बारम्बार जाँच्ने
- कसैलाई हानि गर्ने, वा धार्मिक वा यौन सम्बन्धी नचाहेका विचार
- सबै कुरा ठ्याक्कै मिलाएर राख्नुपर्ने
- परिवारसँग बारम्बार आश्वासन माग्ने
यस्ता विचार लाजमर्दो लाग्ने भएकाले धेरैले वर्षौंसम्म लुकाउँछन्। यस्ता विचार आउनु भनेको तपाईं त्यसो गर्न चाहनुहुन्छ भन्ने होइन।
कहिले मनोचिकित्सकलाई भेट्ने
विचार वा दोहोर्याउने बानीमा दिनमा एक घण्टाभन्दा बढी समय जान्छ, धेरै पीडा हुन्छ, वा काम, पढाइ, निद्रा र परिवारमा असर पर्छ भने भेट्नुहोस्। परिवार पनि यसमा तानिने भएकाले सँगै आउँदा राम्रो हुन्छ।
OCD को उपचार कसरी हुन्छ
Lancet Psychiatry मा प्रकाशित ठूलो अध्ययनले व्यवहार थेरापी, कग्निटिभ थेरापी र SSRI औषधिले OCD का लक्षण घटाउँछन् भनेको छ। गम्भीर OCD मा थेरापी र औषधि सँगै दिँदा सबैभन्दा राम्रो हुने सम्भावना हुन्छ [1]।
- ERP (एक्सपोजर एन्ड रेस्पोन्स प्रिभेन्सन): डरलाग्दो कुरासँग बिस्तारै सामना गर्ने, तर दोहोर्याउने काम नगर्ने, जबसम्म चिन्ता आफैं घट्दैन।
- TEAM-CBT: हरेक सेसनमा मुड सर्भेसहितको संरचित CBT, जसले प्रगति देखाउँछ।
- औषधि: प्रायः SSRI पहिलो रोजाइ हो। OCD मा डिप्रेसनभन्दा बढी मात्रा र लामो समय चाहिन सक्छ।
काठमाडौंमा वा अनलाइन डा. युजलसँग भेट
डा. युजल मान सिंह कुलेश्वर, काठमाडौंस्थित माइन्ड म्याटर्स नेपालमा मनोचिकित्सक हुनुहुन्छ। नेपाल वा विदेश जहाँबाट पनि आमने-सामने वा भिडियो कलमार्फत भेट्न सकिन्छ। कुराकानी नेपाली, अंग्रेजी वा हिन्दीमा हुन्छ। रिफरल चाहिँदैन।
हरेक सेसन अघि र पछि BMS मुड सर्भे फारम भर्नु अनिवार्य छ, जसले गर्दा सुधार भइरहेको छ कि छैन हामी दुवैले देख्न सक्छौं।
अपोइन्टमेन्ट लिनुहोस् WhatsApp मा बुक गर्नुहोस्
धेरै सोधिने प्रश्नहरू
OCD पूर्ण रूपमा निको हुन्छ?
उपचारले धेरैजसोलाई धेरै राम्रो हुन्छ, कतिपयमा लक्षण पूरै हराउँछन्। तनावमा फेरि देखिन सक्ने भएकाले यसलाई सम्हाल्ने सीप सिकिन्छ।
उपचारमा कति समय लाग्छ?
नियमित थेरापी वा औषधिले प्रायः ८ देखि १२ हप्तामा फरक देखिन थाल्छ। निको भएपछि पनि औषधि कम्तीमा एक वर्ष चलाउने गरिन्छ।
विदेशबाट अनलाइन OCD उपचार गर्न मिल्छ?
मिल्छ। ERP र CBT भिडियो कलमा पनि राम्रोसँग काम गर्छन्।
संकटमा हुनुहुन्छ? यो क्लिनिकले आपतकालीन सेवा दिँदैन। आफूलाई वा अरूलाई हानि गर्ने विचार आएमा नजिकको अस्पतालको इमर्जेन्सीमा जानुहोस् वा ११६६ (आत्महत्या रोकथाम हेल्पलाइन) मा फोन गर्नुहोस्। विदेशमा हुनुहुन्छ भने त्यहाँको आपतकालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस्।
यस पृष्ठको आधार अनुसन्धान
- Skapinakis P, et al. Pharmacological and psychotherapeutic interventions for management of obsessive-compulsive disorder in adults: a systematic review and network meta-analysis. Lancet Psychiatry 2016;3(8):730-739. doi:10.1016/S2215-0366(16)30069-4